درس 1

1 ) سؤالاتی مانند: «چرا موجودات جهان هستند؟» یا «چه ضرورتی باعث هستی موجودات شده است؟» و یا «آیا

 موجوداتی که اکنون هستند، ممکن بود نباشند؟» و... در چه شرایطی مطرح می شوند؟ ص 6

 


2 ) ترجمه ی عبارات قرآنی زیر را بنویسید. ص 7

الف- یا أیها الناس               ب - و الله هو الغنی الحمید                      ج – و یأت بخلق جدید

3 ) دو پیام آیه ی 15 سوره ی فاطر: «یا أیها الناس أنتم الفقراء الی الله و الله هو الغنی الحمید» را بنویسید. ص 7

4 ) پیام آیه ی 16 سوره ی فاطر چیست؟ «إن یشأ یذهبکم و یأت بخلق جدید» ص 7

5 ) پیام این آیه را بنویسید: «و ما ذلک علی الله بعزیز» ص 7

6 ) معنای «حق و حقیقت» را با ذکر مثال بیان کنید. ص7

7 ) برترین حق و حقیقت چیست؟ چرا؟ ص 8

8 ) قرآن کریم برای معرفت عمیق تر به خداوند چه راهی را معرفی نموده است؟ ص 8

9 ) حقیقت وجود و هستی مخلوقات جهان چگونه است؟ ص 8 (مقدمه ی اول)

10) اگر چیزی وجودش از خودش نباشد، چگونه موجود می شود؟ ص 8 (مقدمه ی دوم)

11) در چه صورتی یک موجود در هستی به دیگری نیازمند نیست؟ ص 8 (مقدمه ی دوم)

12) منشأ هستی انسان و مجموعه ی جهان از کجاست؟ ص 8 (نتیجه)

13) برای اثبات نیازمندی جهان هستی به خداوند یک استدلال بنویسید. ص 9 (خلاصه ی استدلال ص 8)

14) آیا نیازمندی موجودات به خداوند تنها در مرحله ی به وجود آمدن است؟ چرا؟ ص 9

15) رابطه ی خدا با جهان را با موارد زیر تطبیق دهید: ص 9

الف- کسی که هدیه ای به دوستش می دهد                    ب – روشنایی با لامپ               ج – موج با دریا

16) چرا در قرآن کریم خداوند با صفت «غنی» یاد شده است؟ ص 9

17) کسب کمالات انسان را نسبت به هر یک از موارد زیر بررسی کنید: ص 9

الف- سایر انسان ها                                                 ب - خداوند

18) درک هر چه بهتر فقر و نیازمندی به خداوند توسط انسان چه تأثیری بر او دارد؟ ص 9

19) نیازمندی وجودی مخلوقات به خداوند شامل کدام مراحل است؟ ص 9

 

 

 

20) در جدول زیر «رابطه ی جهان با خدا» را با «رابطه ی ساعت ساز با ساعت» مقایسه کنید. ص

 

شباهت ها

تفاوت ها

1-

1-

2-

2-

3-

3-

4-

4-

 

سؤالات امتیازی بخش برای مطالعه

21) هستی بخشی خداوند به موجودات را با بخشیدن مال یک ثروتمند به فقیر مقایسه کنید. ص 10

22) کدام معرفت برتر و عمیق نسبت به خداست که برای نوجوان در دسترس و امکان پذیر  است؟ چرا؟ ص 12

 

درس دوم                                    یگانه ی بی همتا

1) مهم ترین اعتقاد دینی و پایه و اساس آن چیست؟ ص 15

2) ارزش و اعتبار اعتقادات دینی به چه چیز وابسته است؟ ص 15

3) جایگاه نگرش توحیدی در قرآن چگونه است؟ ص 15

4) دنیای کنونی از نظر اعتقاد به خدا چگونه است؟ ص 15

5) رابطه ی اعتقاد به توحید با سایر اعتقادات و اعمال زندگی ما چیست؟ ص 15

6) کدام روابط در زندگی انسان های امروز فاقد دیدگاه توحیدی است؟ ص 15

7) تقابل حق و باطل را با کدام تقابل می توان منطبق دانست؟ ص 15

8) زنده ترین مسأله ی پیش روی انسان ها در جهان حاضر کدام است؟ ص 15

9) ترجمه ی عبارات قرآنی زیر را بنویسید: ص 16

الف- و خلق کل شیء     ب - لا إله إلا هو خالق کل شیء فاعبدوه      ج- و هو علی کل شیء وکیل

10) معنای توحید چیست؟ و اعتقاد به توحید به چه معناست؟ ص 16

11) مراتب توحید را فقط نام ببرید. ص 16 و 17 و 21

12) توحید ذاتی را تعریف کنید. ص 16 و 17

13) منظور از شرک ذاتی چیست؟ ص 17

14) شرک ذاتی بیشتر در چه جوامعی رواج داشته است؟ ص 17

15) برخی از اعتقادات قائلین به شرک ذاتی را بنویسید. ص 17

16) برای اثبات توحید ذاتی چهار دلیل ذکر کنید. ص 17

17) دعوت پیامبران چگونه توحید ذاتی را اثبات می کند؟ ص 17

18) گرایش فطری بشر به خداوند چگونه توحید ذاتی را اثبات می کند؟ ص 17

19) چگونه می توان با استناد به نظم و یکپارچگی جهان توحید ذاتی را اثبات کرد؟ ص 17

20) با توجه به کمال مطلق بودن خداوند، چگونه می توان توحید ذاتی را اثبات نمود؟ ص 17

21) دو محور اصلی در اعتقاد به توحید افعالی کدامند؟ ص 17 و 18

22) برای محور اول توحید افعالی با توجه به نیازمندی موجودات به خداوند یک استدلال بنویسید. ص 17 و 18

23) برای محور اول توحید افعالی با توجه به کمال مطلق بودن خداوند یک استدلال بنویسید. ص 17 و 18

24)  عبارت «لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم» بیانگر کدام محور توحید افعالی است؟ ص 18

25) اعتقاد به توحید افعالی چگونه در نماز با عبارت «بحول الله و قوته أقوم و  أقعد» بیان می شود؟ ص 18

26) آیا اعتقاد به توحید افعالی به معنای انکار خاصیت پدیده ها است؟ توضیح دهید. ص 19

27) منظور از شرک افعالی چیست؟ ص 19

28) درک این حقیقت که همه ی حوادث و تأثیرات جهان از خداست، ما را به چه نتیجه ای می رساند؟ ص 19

29) شاخه های توحید افعالی را فقط نام ببرید. ص 19 و 20

30) توحید در مالکیت به چه معناست؟ ص 19

31) در چه صورت مالکیت غیر خدا قابل پذیرش است؟ ص 19

32) منظور از توحید در ولایت چیست؟ ص 19

33) ولایت اشخاص در چه صورتی قابل قبول است؟ ص 19

34) قبول ولایت پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم به چه معنا است؟ ص 19 و 20

35) توحید در ربوبیت و تدبیر را تعریف کنید. ص 20

36) قرآن کریم بر کدام یک از انواع توحید تأکید فرموده است؟ چرا؟ ص 20

37) شرک در ربوبیت و تدبیر به چه معناست؟ ص 20

38) آیا اعتقاد به توحید در ربوبیت و تدبیر به معنای انکار قدرت پرورش و مدیریت موجودات و یا انسان ها است؟ با ذکر یک مثال توضیح دهید. ص 20

39) کار باغبان در مقایسه با دیگران و در مقایسه با خدا منسوب به کیست؟ توضیح دهید ص 20 و 21

40) ارتباط هر یک از آیات مندرج در جدول زیر را با انواع توحید بررسی نموده و در محل مناسب علامت بزنید. (بعضی از آیات ممکن است با بیش از یک نوع توحید ارتباط داشته باشد). ص 21

آیه

توحید ذاتی

توحید افعالی

توحید در مالکیت

توحید در ولایت

توحید در ربوبیت و تدبیر

و خلق کل شیء

 

 

 

 

و هو بکل شی ء علیم

 

 

 

 

ذلکم الله ربکم

 

 

 

 

خالق کل شیء

 

 

 

 

و هو علی کل شیء وکیل

 

 

 

 

ما لهم من دونه ولی

 

 

 

 

و لا یشرک فی حکمه أبدا

 

 

 

 

41) توحید صفاتی را تعریف کنید. ص 21

42) از دیدگاه امیرالمؤمنین علیه السلام عالی ترین مرتبه ی توحید کدام است؟ ص 21

43) کدام یک از آیات سوره ی توحید به توحید ذاتی اشاره دارد؟ ص 22

سؤالات امتیازی از بخش برای مطالعه

44) اعتقادات مختلف در خصوص تأثیر پدیده ها را بنویسید. ص 22

45) سه دلیل در رد نظر کسانی که درخواست شفا از پیامبر(ص) را شرک می دانند بنویسید. ص 22 و 23

46) با ذکر یک مثال قرآنی توضیح دهید که ایمان و عمل صالح چه تأثیری در مقامات انسانی ایجاد می نماید؟ ص 24

 

درس سوم                          حقیقت بندگی

1 ) هر یک از عبارات زیر به کدام یک از انواع توحید اشاره دارد؟ ص 27 و 28

الف- سرچشمه ی خوبی ها و زیبایی ها خداست.                        

  ب - تنها وجود مستقل خداست.

ج - انسان خدا را به یگانگی می شناسد.                                  

   د -  تنها مدبر و مالک و سرپرست جهان خداست.

2 ) ترجمه ی آیات زیر را بنویسید: ص 27

الف- إن الله ربی و ربکم فاعبدوه هذا صراط مستقیم                   ب - و إلیه تُرجَعون

ج  - لا إله إلا هو سبحانه عما یشرکون                                       د - و إلی الله عاقبه الأمور

3 ) با درک کدام اعتقادات انسان به این نتیجه می رسد که تنها باید خدا را اطاعت کند؟ ص 28

4 ) اگر اطاعت از غیر خدا نا بجا و غلط است، چگونه می توان از پیامبر و جانشینانش علیهم السلام اطاعت کرد؟ ص 28

5 ) چرا اطاعت از پیامبر و جانشینانش علیهم السلام لازمه ی توحید عملی است؟ص 28

6 ) توحید عملی با چه عنوان دیگری خوانده می شود و نتیجه ی چیست؟  ص 29

7 ) منظور از توحید عملی چیست؟ ص 29

8 ) آیه 51 سوره ی آل عمران: «إن الله ربی و ربکم فاعبدوه هذا صراط مستقیم» چگونه بیانگر ارتباط توحید افعالی و توحید عملی است؟ ص 28

9 ) انسان موحد دارای چگونه شخصیتی است؟ چرا؟ ص 29

10) نقطه ی مقابل توحید عملی چیست؟ مراتب آن را بنویسید. ص 29

11) تفاوت شرک جلی با شرک خفی در چیست؟ ص 29

12) انسان مشرک دارای چگونه شخصیتی است؟ چرا؟ ص 29

13) در چه صورت انسان با وجود کشش های گوناگون به آرامش خواهد رسید؟ ص 29

14) شخصیت انسان موحد و انسان مشرک در قرآن چگونه ترسیم شده است؟ ص 29

15) آرامش انسان موحد در فرمانبری از خداوند چه زمانی کامل می شود؟ ص 29

16) سخن حضرت یوسف علیه السلام را خطاب به مشرکین بنویسید. ص 30

17) منظور از توحید عملی در بعد اجتماعی آن چیست؟ ص 30

18) با توجه به بعد اجتماعی توحید عملی، ولایت طاغوت را توضیح دهید. ص 30

19) شرط تحقق بعد اجتماعی توحید چیست؟ ص 30

20) نظام اسلامی حاکم بر کشورمان چگونه منطبق با بعد اجتماعی توحید عملی محسوب می شود؟ ص 30

21) شباهت های دو بعد فردی و اجتماعی توحید عملی را با یکدیگر بنویسید. ص 30

22) در جدول زیر ارتباط آیات را با توحید عملی در دو بعد فردی و اجتماعی آن مشخص نمایید. ص 31

 

آیه

توحید عملی

بعد فردی

بعد اجتماعی

ان الله ربی و ربکم فاعبدوه هذا صراط مستقیم

 

 

لا إله إلا هو

 

 

إتخذوا أحبارهم و رهبانهم أرباباً من دون الله

 

 

و ما أمروا إلا لیعبدوا إلهاً واحدا

 

 

ًأن اعبدوا الله و اجتنبوا الطاغوت

 

 

و من یسلم وجهه إلی الله و هو محسن فقد استمسک بالعروه الوثقی

 

 

ألا لله الدین الخالص و الذین اتخذوا من دونه أولیاء ما نعبدهم إلا لیقربونا زلفی

 

 

 

23) تفاوت میان مراتب سه گانه ی توحید با توحید عملی چیست؟ ص 31

24) تقسیم بندی شرک و توحید را بنویسید. ص 31

25) عبارت های نماز  را با انواع توحید ذاتی، توحید افعالی و توحید عملی تطبیق دهید. ص 31

الف- الحمد لله رب العالمین                        ب – مالک یوم الدین                      ج – إیاک نعبد و إیاک نستعین

د – إهدنا الصراط المستقیم                         ه – قل هو الله أحد                        و – لم یلد و لم یولد

ز – و لم یکن له کفواً أحد                           ح – لا إاله إلا الله                            ط – وحده لا شریک له

ی – سبحان الله                                         ک – الله اکبر                            

26) جاهای خالی را با عبارات مناسب پر کنید: ص 32

الف- توحید، محور و روح زندگی ......................، و شرک، محور و روح زندگی ...................... است.

ب – اعتقاد به توحید دارای آثار ................. و .................... است.

ج – تحقق توحید در فرد و در جامعه دارای ................... و ........................ است.

27) چرا برخی ار افراد در تبیین علمی پدیده های جهان، تدبیر خدا را نادیده می گیرند؟ ص 32

28)کسانی که از حضور لحظه به لحظه ی حداوند در امور جهان غافلند، در چه شرایطی متوجه حضور خداوند می -شوند؟ ص 32

29) آیا حوادث شگفت، همواره برای بیدار کردن انسان ها رخ می دهد؟ توضیح دهید. ص 32

30) ثبات در قوانین و رویدادهای طبیعی کدام امکان را برای انسان ایجاد کرده است؟ ص 32

31) وجود کدام شرایط امکان برنامه ریزی برای زندگی را برای انسان ایجاد کرده است؟ ص 32

32) چه نتیجه گیری درست و نادرستی از عملکرد منظم پدیده های جهان توسط انسان ها صورت می گیرد؟ ص 33

33) بزرگترین عظمت از دیدگاه دانشمندان در عالم چیست؟ ص 33

34) حضور خداوند در کدام رویدادهای جهان قابل مشاهده است؟ ص 33

35) درک حضور خداوند در رویدادهای جهان چه تأثیری بر دانشمندان داشته است؟ ص33

36) لازمه ی به با رنشستن توحید نظری چسیت؟ توضیح دهید. ص 34

37) در چه صورت زندگی انسان خدایی تر می شود؟ 34

38) آن چه که امروزه مانع از تأمل انسان ها در جهان خلقت گردیده چیست؟ ص 34

39) دل مشغولیهای انسان عصر حاضر چه نتیجه ای در ارتباط با توجه به جهان خلقت برای او به بار آورده است؟ ص 34

40) فقدان فرصت تأمل در جهان خلقت یا فرار از آن چه تأثیری در بینش و نگرش افراد دارد؟ ص 34

41) وضعیت بت پرستی در جهان کنونی چگونه است؟ ص 34

42) جوهره ی بت پرستی چیست؟ ص 34

43) با توجه به جوهره ی بت پرستی، وضعیت کنونی جهان از نظر بت پرستی چگونه است؟ ص 34

44) معیارهای ثابت شرک و بت پرستی از دیدگاه قرآن کریم کدامند؟ ص 35

45) ریشه ی بت پرستی و شرک جدید چیست؟ ص 35

46) در مسیر شناخت بت پرستی و شرک جدید توجه به کدام نکته حائز اهمیت است؟ ص 35

47) جلوه هایی از شرک جدید را در ساختارهای مختلف زندگی بشر بررسی کنید. ص 35

 

سؤالات امتیازی از بخش برای مطالعه و پیشنهاد

48) چرا خدا را نمی توان دید؟ ص 36

49) آیا می توان گفت دنیا مانع دیدن و رؤیت خداست؟ چرا؟ ص 36

50) با توجه به معنای «غیر مادی» بودن امکان رؤیت خدا را در دنیا و آخرت بررسی کنید. ص 37

51) از دیدگاه امام صادق علیه السلام دیدن بر چند قسم است؟ و با کدام قسم آن می توان خدا زا دید؟ ص 37

52) معبود بودن خداوند که در قرآن با واژه ی «إله» آمده است، مربوط به کدام نوع از اقسام توحید است؟ ص 40

53) علت استفاده ی خداوند از روش استفهامی در آیات 59 تا 64 سوره ی نمل چیست؟ ص 39

54) چرا خداوند پس از بیان هر یک از رویدادهای جهان عبارت «أ إله مع الله (آیا معبودی با خدا هست؟)» را تکرار فرموده است؟ ص 39 و40

 

درس چهارم                                            اخلاص

1 ) هدف از خلقت انسان در آیه ی 56 سوره ی ذاریات چگونه بیان شده است؟ ص41

2 ) وظیفه ی انسان برای تحقق توحید عملی چیست؟ ص 41

3 ) مسیر توحید عملی چگونه مسیری است؟ ص 42

4 ) پاسخ خداوند به دعای مؤمنینُ در سوره ی حمد (اهدنا الصراط المستقیم) چیست؟ ص 42

5 ) رابطه ی دین و صراط مستقیم چیست؟ ص 42

6 ) مراتب بندگی افراد وابسته به چیست؟ ص 42

7 ) زندگی انسان صحنه ی نزاع بین کدام جهت گیری هاست؟ ص 43

8 ) در خواست خداوند از انسان در نزاع همیشگی وی در زندگی چیست؟ ص 43

9 ) در خواست خداوند از انسان در بندگی کردن چگونه در وجود او نهاده شده است؟ ص 43

10) وظیفه ی انسان در اجابت درخواست بندگی خدا از وی چیست؟ ص 43

11) اخلاص در بندگی و توحید عبادی به چه معناست؟ ص 43

12) میزان پیشروی انسان در مسیر بندگی و اخلاص چه تأثیری بر او دارد؟ ص 43

13) نحوه ی سرسپردگی انسان به خداوند چیست؟ ص 44

14) پنج مورد از ثمرات توحید عبادی و اخلاص در بندگی را نام ببرید. ص 44

15) زندگی پیشوایان دینی ما علیهم السلام، بیانگر کدام حقیقت در رابطه با توحید عملی است؟ ص 44

16) راه های پیشروی در مسیر بندگی کدامند؟ ص 46 تا 51

17) اولین قدم برای ورود به صراط مستقیم چیست؟ ص 46

18) خضوع در مقابل حق دارای چه نتایجی است؟ ص 46

19) کسانی که حق پذیر نیستند، چگونه راه ورود حق را به روی خود می بندند؟ ص 46

20) نقش «دل» در دوست داشتن چیست؟ ص 46

21) نتیجه ی پاسخ دل به هوی چیست؟ ص 47

22) حقیقت اسلام چیست و بزرگترین حق کدام است؟ ص 47

23) قرآن کریم همواره ایمان را همراه با چه چیز معرفی کرده است؟ چرا؟ ص 47

24) در جامعه ی اسلامی قرون اول و دوم هجری در رابطه با ایمان کدام انحراف فکری پیدا شد؟ ص 47

25) برخورد امامان شیعه علیهم السلام با گروه «مرجئه» چه بود؟ ص 47 و 48

26) جایگاه ایمان در منطق اسلام چیست؟ ص 48

27) پیامبر اسلام صلی الله علیه و أله و سلم در مورد لزوم عمل چه فرمایشی به دختر بزرگوارشان داشته اند؟ ص 48

28) خداوند به مؤمنین اهل عمل چه وعده ای داده است؟ ص 48

29) توجه دائمی به معاد چه تأثیری در تقویت عبودیت و توحید عملی دارد؟ ص 48

30) در قرآن کریم، لزوم توجه به معاد با هشدار و توصیه به چه اموری مطرح شده است؟ ص 48

31) وظیفه ی  ما در به یاد داشتن معاد و روز حساب چیست؟ ص 49

32) با مقایسه ی جدی بین کوتاهی عمر دنیا و جاودانگی آخرت، تجارت عاقلانه کدام است؟ و خردمند چه کسی است؟ ص 49

33) افزایش معرفت در توحید نظری چگونه عامل تقویت توحید عملی محسوب می شود؟ ص 49

34) قرآن کریم به منظور افزایش معرفت در توحید نظری چه توصیه ای دارد؟ ص 49

35) قرآن کریم با چه هدفی به طور مداوم و مکرر به تفکر و تعقل دعوت کرده است؟ ص 49

36) راز و نیاز با خداوند را به عنوان عاملی برای تقویت توحید عملی بررسی نمایید. ص 50

37) جایگاه ویژه ی نماز را به عنوان یکی از مصادیق راز و نیاز با خداوند توضیح دهید. ص 50

38) مهم ترین شرط در درستی نماز چیست؟ توضیح دهید. ص 50

39) حضور قلب در نماز چه تأثیری بر سایر فعالیت های انسان دارد؟ ص 50

40) آیا پیشروی در مسیر بندگی تنها با برنامه های فردی حاصل می شود؟ توضیح دهید. ص 51

41) توجه به چه اموری نشاندهنده ی تلاش برای تحقق توحید و عدل در اجتماع است؟ ص 51

42) کسانی که نسبت به امور اجتماعی بی تفاوتند، تا چه حد در بندگی خداوند پیش رفته اند؟ ص 51

43) فرمایش پیامبر صلی الله علیه و أله و سلم را در مورد لزوم توجه به امور مسلمین بنویسید. ص 51

44) نمونه هایی از توجه به امور مسلمین را در زندگی پیشوایان علیهم السلام بیان کنید. ص 51 و 52

45) وضعیت افراد مختلف را در انجام فعالیت های روزمره بررسی کنید.  ص 52

46) منظور از انگیزه های متعارض در انجام کارها چیست؟ و چگونه این تعارض از بین می رود؟ ص 53

 

سؤالات امتیازی از بخش برای مطالعه

47) درک ثمرات وصف ناشدنی درخت عبودیت وابسته به چیست؟ ص 44

48) بنا به فرمایش رسول خدا صلی الله علیه و أله و سلم خداوند در ازای بندگی، به فرزندان آدم چه وعده ای داده است؟ ص 44 و 45

49) با توجه به حدیث فوق، اهداف متوسط و نهایی از خلقت انسان چیست؟ ص 45

 

درس پنجم                                            بازگشت

1) حدیثی قدسی در خصوص اشتیاق خداوند نسبت به بندگان خویش بنویسید. ص 54

2 ) انسان را از نظر توانایی مقابله با موانع بیرونی با سایر موجودات مقایسه کنید. ص 55

3 ) امکان اقدام و قیام علیه خود با کدام وی‍ژگی انسان مرتبط است؟ ص 55

4 ) امکان قیام انسان، بر علیه کدام «خود» اوست؟ چگونه؟ ص 55

5 ) نحوه ی گرایش به خدا را در انسان بررسی کنید. ص 55

6 ) اشتیاق خداوند به رستگاری و سعادت بندگان چگونه است؟ ص 55

7 ) خروج از مسیر الهی چگونه برای انسان رخ می دهد؟ ص 56

8 ) چگونه با ارتکاب به گناه چراغ عقل و فطرت خاموش می شود؟ ص 56

9 ) افزایش تدریجی حرمت شکنی در مسیر الهی، چه نتایجی را به بار می آورد؟ ص 56 (پاسخ قبل)

10) پرتگاه های خطرناک سقوط انسان در ضلالت کدامند؟ توضیح دهید. ص 57

11) گناهان را از نظر میزان تخریب بررسی کنید. ص 57

12) تأثیرات مخرب گناهان زیر را مشخص کنید: ص 57

الف- دروغ                           ب – مال حرام                               ج – خوار شمردن نماز

13) توجه به ناظر بودن خداوند به هنگام ارتکاب گناه، دارای کدام اثرات است؟ ص 57

14) وجود کدام ویژگی در انسان امکان «توبه» را برای او فراهم آورده است؟ ص 58

15) «توبه» به طور کلی به چه معناست؟ معنای آن را در موارد مقابل بنویسید:        الف- بنده        ب – خداوند    ص 58

16) در آیه ی 39 سوره ی مائده توبه به چه معنا به کار رفته است؟ مشخص کنید. ص 58

17) چرا در آیه ی 39 سوره ی مائده گناه، ظلم نامیده شده است؟ ص 58

18) بین توبه ی بنده و توبه ی خداوند، چه مرحله ای وجود دارد؟ ص 58 آیه ی 39 سوره ی مائده

19) با توجه به آیه ی 23 سوره ی اعراف، اگر مغفرت الهی صورت نگیرد چه خواهد شد؟ ص 58

20) پذیرش توبه چه تأثیری در فرد توبه کننده پدید می آورد؟ ص 59

21) چرا برای کسی که متوجه خطای خود شده هیچ اقدامی فوری تر از توبه نیست؟ ص 59

22) منظور از «پیرایش» در مراحل توبه چیست؟ ص 59

23) پس از پیرایش، مرحله ی بعدی در توبه چیست؟ ص 59

24) تأثیر توبه را در پیرایش و مراحل پس از آن در کلام امیر المؤمنین علیه السلام بررسی کنید. ص 59

25) حدیثی از رسول خدا صلی الله علیه و أله و سلم درباره ی توبه و تأثیر آن بنویسید. ص 59

26) قرآن کریم از توابین با چه عنوانی یاد کرده است؟ ص 59

27) توبه را به عنوان تحولی معنوی تعریف کنید. ص 60

28) مراحل توبه را نام ببرید. ص 60 و 61

29) مرحله ی اول توبه را تعریف کنید. ص 60

30) روایتی در ارتباط با لزوم مرحله ی اول توبه بیان کنید. ص 60

31) در چه صورت توبه تنها ادعا خواهد بود؟ ص 60

32) رکن دوم توبه را نام برده و تعریف کنید. ص 60

33) اظهار ندامت و استغفار در چه صورت پذیرفته نیست؟ ص 60

34) تأثیر منفی استغفار ظاهری چیست؟ حدیثی از امام رضا علیه السلام در این مورد بنویسید. ص 60

35) تحول فرد را پس از مرحله ی اول و دوم توبه توضیح دهید. ص 61

36) مرحله ی سوم توبه را توضیح دهید. ص 61

37) آیا جبران حقوق مردم تنها در مسائل مادی مربوط به آن هاست؟ با ذکر مثال توضیح دهید. ص 61

38) با توجه به لزوم جبران حقوق در توبه، چرا مسؤولیت علما، رهبران سیاسی، دانشمندان و... سنگین تر از سایرین است؟ ص 61 و 62

39) وظیفه ی شخص تائب در جبران حقوق مربوط به خداوند چیست؟ ص 62

40) آیا غیر از مراحل سه گانه ی توبه، مراتب دیگری برا ی آن وجود دارد؟ ص 62

41) توبه از چه نظر با توحید عملی شباهت دارد؟ ص 62

42) منظور از توبه ی اجتماعی چیست؟ ص 62

43) راه اصلاح و معالجه ی جامعه از بیماری ها و انحرافات اجتماعی چیست؟ ص 63

44) در چه صورت اصلاح جامعه مشکل می شود؟ ص 63

45) نمونه هایی از آثار کوتاهی مردم در اصلاح جامعه را ذکر کنید. ص 63

46) قرآن کریم در رابطه با توبه ی اجتماعی چه مواردی را تذکر داده است؟ ص 63

47) سرگذشت حضرت یونس علیه السلام را در رابطه با توبه ی قومش بنویسید. ص 63

سؤالات امتیازی از بخش برای مطالعه

48) فرازهایی از دعای افتتاح را که بیانگر محبت خداوند به انسان خطاکار است، بنویسید. ص 55

49) چرا خداوند حضرت داود علیه السلام را مأمور کرد تا به گناهکاران مژده و به راست کرداران بیم دهد؟ ص56

50) موعظه ی امیرالمؤمنین علیه السلام به کسی که از ایشان درخواست موعظه کرد، چه بود؟ ص 64

51) تا چه زمانی مهلت توبه کردن داریم و بهترین دوران برا ی آن کدام است؟ ص 64

52) امتیازات دوران جوانی را نسبت به پیری در رابطه با توبه بررسی کنید. ص 64

53) فریب بزرگ شیطان در رابطه با توبه چیست؟ چه دلیلی بر فریب بودن آن دارید؟ ص 64 و 65

54) خداوند برنامه ی زندگی مؤمنان را چگونه تنظیم کرده است؟ ص65

55) خوشی حقیقی از آن چه کسانی است؟ ص 65

56) در فرمایش امام خمینی رحمه الله ایام جوانی با چه تعبیری توصیف شده است؟ چرا؟ ص 65

57) توصیه ی امام خمینی رحمه الله در لزوم به تأخیر نینداختن توبه چیست؟ ص 65

 

درس ششم                                        قدرت پرواز

1 ) تفاوت اساسی میان انسان و سایر موجودات از نظر کار و خاصیت مربوط به هر یک کدام است ؟ ص 70

2 ) حقیقت اختیار چیست؟ آیا این حقیقت قابل انکار است؟ توضیح دهید. ص 70

3 ) نشانه های وجود اختیار را نام ببرید. ص 70 و 71

4 ) تفکر و تأمل را به عنوان یکی از نشانه های وجود اختیار تعریف کنید. ص 70

5 ) خرسندی پس از کار را به عنوان یکی از نشانه های وجود اختیار تعریف کنید. ص 70

6 ) احساس شرم و پشیمانی را به عنوان یکی از نشانه های وجود اختیار تعریف کنید. ص 70

7 ) مسؤولیت پذیری در قبال کار را به عنوان یکی از نشانه های وجود اختیار تعریف کنید. ص 71

8 ) هر یک از آیات: 3 سوره ی انسان – 96 اعراف – 11 رعد – 117 هود و 20 شوری، چگونه وجود اختیار در انسان را اثبات می کنند؟ ص 69

9 ) با توجه به شباهت قدرت اختیار با قدرت تفکر، کدام نکته در ارتباط با اختیار انسان دارای اهمیت است؟ ص 71

10) تفاوت انسان ها از نظر استفاده از استعدادها چیست؟ ص 71

11) فرد معتقد به وجود اختیار و آزادی را با کسی که منکر آن است مقایسه کنید. ص 71

12) اعتقاد به وجود قدرت اختیار  چه تأثیری از بعد اجتماعی دارد؟ ص 72

13) عدم اعتقاد به اختیار و رواج جبری گری دارای کدام اثرات منفی از دیدگاه اجتماعی است؟ ص 72

14) در تاریخ اسلام رواج عقیده به جبر مورد استفاده ی چه گروهی بوده است؟ چگونه؟  ص 72

15) چرا اختیار برای هر اندیشه ای قابل تبیین نیست؟ با ذکر یک مثال توضیح دهید. ص 73

16) پایه های اعتقاد به اختیار را نام ببرید. ص 73 و 74

17) اعتقاد به خدای حکیم و مدبر را به عنوان یکی از پایه های پذیرش اختیار توضیح دهید. ص 73

18) منظور از حاکمیت قضا و قدر چیست؟ ص 74

19) معانی لغوی هر یک از واژ ه های «قدر» و «قضا» را بنویسید.  ص 74

20) موجودات جهان از کدام جهات قضا و قدر الهی محسوب می شوند؟ ص 74

21) یکی از پدیده های طبیعت را که به عنوان نمونه ای از قضا و قدر در قرآن بیان گردیده است، نام برده و درباره ی آن توضیح دهید. ص 75

22) با توجه به تقدیر و قضای الهی، یک موجود چه وقت ایجاد می شود؟ ص 75

23) نقشه ی جهان خلقت و خلق موجودات را از نظر ارتباط با قضا و قدر الهی بررسی کنید. ص 76

24) هر یک از مفاهیم «تقدیر» و «قضا» ی الهی از کدام صفات خداوند سرچشمه می گیرند؟ ص 76

25) آیا هر تقدیری متکی بر یک قضا ی الهی است؟ توضیح دهید و نظر قرآن را در این مورد بنویسید. ص 76

26) ساده ترین و آشکارترین تقدیرها کدام است؟ ص 77

27) آیا منظور از تقدیر جهان توسط خدا همان تقدیرات ساده و آشکار است؟ با ذکر مثال توضیح دهید. ص 77

28) چرا هر کاری که از روی اختیار از انسان سر بزند، مشمول تقدیر الهی است؟ ص 77

29) توجه به مقدر بودن اختیار انسان کدام نتیجه گیری مهم را به دنبال دارد؟ ص 77

30) در پیدایش یک گل آیا می توان تقدیر الهی و نظام خلقت را از یکدیگر قابل تفکیک دانست؟ چرا؟ ص 78

31) تقدیر الهی در رابطه با به وجود آمدن یک گل را توضیح دهید. ص 78

32) اشتباه انسان در رابطه با تصور محدودیت های ناشی از نظام قانونمند عالم چیست؟ ص 78

33) اگر نظام حاکم بر عالم نبود چه می شد؟ ص 78

34) زیبایی خلقت در ارتباط با اختیار انسان چیست؟ توضیح دهید. ص 78

35) برداشت غلط از علم و تقدیر الهی ناشی از چیست و چه اعتقادات مردودی را به دنبال دارد؟ ص 79

36) علم خداوند را  با پیش بینی درباره ی یک نتیجه مقایسه کنید. ص 80

37) بنا بر اصل توحید افعالی هر پدیده مظهر چیست؟ ص 80

38) علت هایی که در پیدایش یک پدیده دخالت می کنند، بر چند دسته اند؟ نام ببرید. ص 80

39) علل عرضی را با ذکر یک مثال توضیح دهید. ص 80

40) علل طولی را با ذکر یک مثال تعریف کنید. ص 80 و 81

41) با توجه به علل طولی رابطه ی اختیار انسان با اراده ی خدا را  توضیح دهید. ص 81

 

سؤالات امتیازی از بخش برای مطالعه

42) آیا جامعه ی تربیت یافته توسط پیامبر صلی الله علیه و أله و سلم اعتقاد به جبری گری داشته است؟ ص 72

43) نظر گوستاو لوبون شرق شناس فرانسوی را درباره ی تأثیر مسلمانان بر اروپای مسیحی بنویسید. ص 72

44) ویل دورانت مورخ امریکایی درباره ی تأثیر اسلام در تربیت شخصیت های برجسته چه نظری دارد؟ ص 73

45) تحول چشمگیر در فرهنگ و اندیشه ی جامعه ی معاصر پیامبر صلی الله علیه و أله و سلم بیانگر چیست؟ ص 73

46) کدام عوامل مانع پیشرفت بیشتر و طولانی تر تمدن اسلام گردید؟ ص 73

47) با تشبیه جهان به یک ساختمان، مراحل تقدیر و قضای الهی را در آن مشخص کنید. ص 76

48) در ماجرای بازگشت از جنگ صفین، کدام برداشت نادرست از قضا و قدر الهی در پرسش از امام علی علیه السلام

قابل مشاهده است؟ پاسخ امام به این پرسش چه بود؟ توضیح دهید. ص 82

49) منظور امیرالمؤمنین از این جمله که: «از قضای الهی به قدر الهی پناه می برم» چیست؟ ص 82

50) اعتقاد به تقدیر الهی چه تأثیری در رویارویی انسان با حوادث خوشایند و ناخوشایند دارد؟ ص 82

51) کدام عامل به افزایش تلخی حوادث یا افراط در خوشی ها دامن می زند؟ ص 83

52) در چه صورت واکنش انسان به سختی ها و خوشی ها متعادل خواهد بود؟ ص 83

53) واکنش مسلمانان ومنافقان صدر اسلام در موقعیت های بحرانی چگونه بود؟ ص 83

54) آموزش الهی در نگرش صحیح به حوادث زندگی چه پیامدهایی را به دنبال دارد؟ ص 83

55) یکی از زیبا ترین عکس العمل ها را در واقعه ی کربلا از زبان فاطمه ی صغری سلام الله علیها نقل کنید. ص 83

56) در کلام حضرت فاطمه ی صغری سلام الله علیها چه حقایقی در رابطه با تقدیر الهی قابل مشاهده است؟  ص 8457) بنا به فرمایش رسول خدا صلی الله علیه و أله و سلم باور به تقدیر موجب چیست؟ ص 84

 

درس هفتم                                        پایه های استوار

1 ) مشاهدات یحیی بن عفیف را درباره ی رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم در روزهای آغاز بعثت بنویسید. ص 88

2 ) عباس بن عبدالمطلب درباره ی نماز رسول خدا به اتفاق حضرت خدیجه و امام علی علیهم السلام چه گفت؟ ص 88

3 ) با گذشت نیم قرن از دعوت پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم چه تأثیری در سرزمین های اطراف ایجاد شد؟ ص 88

4 ) در قرن اول بعثت دامنه ی اسلام تا کدام نواحی گسترش یافت؟ ص 88

5 ) در حال حاضر برای بازنگری به تمدن اسلام در کدام نکات باید تأمل داشته باشیم؟ ص 88

6 ) لازمه ی گذر از دوره ی جاهلی به عصر اسلام چه بود؟ ص 90

7 ) رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم رسالت خود را چگونه، با چه پیامی و از کجا آغاز کرد؟ ص 90

8 ) محور رسالت رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم چه بود؟ ص 91

9 ) در قرآن کریم دعوت تمدن های موجود به توحید چگونه به پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم فرمان داده شده است؟ ص 91

10) در کنار دعوت به توحید، کدام نگرش مورد توجه پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم قرار گرفت و این امر چه تأثیری بر یاران و پیروان آن حضرت داشت؟ ص 91

11) آیه ی 13 سوره ی حجرات به کدام یک از اقدامات رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم در تأسیس تمدن اسلامی اشاره دارد؟ ص 92

12) ترجمه ی آن بخش از آیه ی 13سوره ی حجرات را که به مبارزه با تبعیضات نژادی و طبقاتی اشاره دارد، بنویسید. ص 92

13) وجود کدام یاران و پیروان در جمع اصحاب رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم بیانگر عدم توجه اسلام به نام و نسب است؟  ص 92

14) رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم بر ویرانه های کاخ اشرافیت جاهلی کدام بنا را برپا ساخت؟ ص 92

15) پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم به مردم درباره ی عدل چه مطالبی را می آموختند؟ ص 92

16) با تشدید درگیری اسلام با مشرکان و ستمگران خداوند چه فرمانی به رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم ابلاغ فرمود؟ ص 92

17) آرمان رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم در برقراری عدالت اجتماعی چه بود و در این رابطه چه اقداماتی کردند؟ ص 93

18) چرا جامعه ی معاصر پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم به عصر جاهلیت نامیده می شود؟ ص 94

19) برخی از نشانه ها و مظاهر جهل و خرافه پرستی در دوره ی جاهلی را بنویسید. ص 94 و 95

20) اقدامات پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم با تکیه بر قرآن کریم در از بین بردن آداب جاهلی چه بود؟ ص 97

21) اولین آیات نازل شده بر پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم حاکی از کدام حقیقت است؟ ص 97

22) ترجمه ی  آیه ی 9 سوره ی زمر را بنویسید. «قل هل یستوی الذین یعلمون و الذین لا یعلمون إنّما یتذکر أولوا الالباب» ص 97

23) کدام عوامل موجبات شکست سد جاهلیت و خرافه گرایی را فراهم آورد؟ ص 97

24) وضعیت علم آموزی در ایران هم عصردوره ی جاهلی چگونه بود؟ ص 97

25) دیدگاه رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم در رابطه با علم آموزی چیست؟ ص 97

26) دیدگاه جامعه ی جاهلی درباره ی جهان چه بود؟ ص 101

27) اقدامات رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم برای اصلاح نگرش مردم عصر جاهلی درباره ی انسان و جهان را بنویسید. ص 101

28) هدف پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم از تبلیغ نگرش خود درباره ی جهان چه بود؟ ص 101

29) ویژگی های انسان های تربیت شده در مکتب پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم چیست؟ ص 101

30) خداوند کدام دیدگاه را در آیه ی 32 سوره ی أعراف اعلام فرموده است؟ ص 101

31) کدام موارد از سوی خداوند در آیه ی 33 سوره ی أعراف به عنوان حرام معرفی شده است؟ ص 102

32) وضعیت فردی و اجتماعی زنان را در عصر جاهلی بررسی کنید. ص 103

33) برنامه ی رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم در إحیای منزلت زن چه تحول عمیقی را در جامعه ی جاهلی به وجود آورد؟ ص 103

34) آیه ی 97 سوره ی نحل درباره ی یکسانی مقام زن و مرد چه فرمایشی دارد؟ ص 103

سؤالات امتیازی از بخش برای مطالعه

35) جامعه ی قبل از اسلام در کلام امیرالمؤمنین علیه السلام چگونه توصیف شده است؟ ص 89

36) امیرالمؤمنین علیه السلام خطاب به مردم عرب درباره ی گذشته ی آنان چه می فرماید؟ ص 89

37) دیدگاه جاهلیت درباره ی دختران و زنان را بنویسید. ص 89

38) چه عادات زشتی در میان قبایل پیش از اسلام رواج داشته است؟ ص 90

39) وضعیت اعتقادی جهان خارج از شبه جزیره ی عربستان را به طور کلی و در حوزه ی: الف – ایران   ب – روم توضیح دهید. ص 90

40) سلمان فارسی رحمة الله علیه در باره ی اصل و نسب خود چه بیانی داشت؟ ص 92

41) پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم چه چیز را نسب افتخار آمیز هرکس می دانند؟ ص 93

42) زهرة بن عبدالله در گفتگو با رستم فرخزاد دین اسلام را چگونه معرفی کرد؟ ص 93

43) چه چیز مانع توافق زهرة بن عبدالله با رستم فرخزاد شد؟ ص 93 و 94

44) ترجمه ی آیات 1 تا 3 سوره ی ماعون را بنویسید و بگویید در ارتباط  با کدام ویژگی تمدن اسلامی می باشد؟ ص 95

45) ماجرای کناره گیری فردی ثروتمند از شخصی فقیر در حضور رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم را بنویسید و ارتباط آن را با برنامه های آن حضرت بیان کنید. ص 95

46) رفتار رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم با پیرزنی که قصد مراجعه به ایشان داشت چگونه بود؟ ص 96

47) از دیدگاه رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم برترین جهاد چیست؟ ص 96

48) رفتار امام علی علیه السلام با پیرمرد از کار افتاده ی مسیحی چگونه بود؟ ص 96

49) کدام رفتار پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم بیانگر ترجیح علم بر عبادت است؟ ص 97 و 98

50) ارزش دانشجو و دانشمند چگونه در کلام پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم بیان شده است؟ ص 98

51) فضیلت عالم بر عابد در کلام پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم چگونه توصیف شده است؟ ص 98

52) بنا به فرمایش پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم جهاد دانشجو چیست؟ ص 98

53) منظور رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم ازبوستان های بهشت چیست؟ ص 98

54) دانشمندترین، گرانقدرترین و کم ارزش ترین افراد از دیدگاه رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم چه کسانی هستند؟ ص 99

55) فرمایش امام رضا علیه السلام درباره ی ارزش علم به نقل از رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم را بنویسید. ص 99

56) برخی از سخنان امیرالمؤمنین علیه السلام در نهج البلاغه را درباره ی ارزش علم و عالم بنویسید. ص 99

57)جایگاه علم را در نزد حضرت زهرا سلام الله علیها بررسی کنید. ص 99 و 100

58) نمونه ای از مبارزه ی معصومین علیهم السلام با خرافات و سایر آفات درست اندیشی را بیان کنید. ص 100

59) جایگاه دختر در اشعار جاهلی چگونه توصیف شده است؟ ص 104

60) جایگاه دختر را در مکتب اسلام با عصر جاهلی مقایسه کنید. ص 104

61) فضایل وجودی حضرت زهرا سلام الله علیها را توضیح دهید. ص 104

62) چند نمونه از رفتارهای  رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم با دخترشان حضرت زهرا سلام الله علیها را بنویسید. ص 104 و 105

63) چند نمونه از سخنان پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم درباره ی حضرت زهرا سلام الله علیها را بازگو نمایید. ص 105

64) برخی ازرفتارهای حضرت زهرا سلام الله علیها در حمایت از پدر بزرگوارشان را بنویسید. ص 105

65) فضایل زنان خاندان پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم و نقش مؤثر تاریخی آنان را بیان کنید. ص 105

 

درس هشتم                                        عصر شکوفایی

1 ) هر تمدنی نتیجه ی چیست؟ ص 108
2 ) عظمت هر تمدن وابسته به چیست؟ ص 108

3 ) چگونه می توان از گذشته عبرت گرفت؟ ص 108

4 ) نیاکان ما به چه میزان به اندیشه و تفکر توجه داشته اند؟ ص 109

5 ) پرسشگری جزو کدام آموزش ها در اسلام بوده و در کدام حوزه ها جریان داشته است؟ ص 109

6 ) نیاکان ما در جهان اسلام علوم بشریرا به چند شاخه توسعه دادند و اقدامات آنان در شهرها چه بود؟ ص 109

7 ) اشتیاق به علم آموزی چگونه درکلام دانشمندان اروپایی توصیف شده است؟ ص 109

8 ) موقعیت دانشگاه های اسلامی در نزد اروپاییان چگونه بود؟ ص 109

9 ) وضعیت کتابخانه های مسلمانان پیش ازاختراع صنعت چاپ را بررسی کنید. ص 109 و 110

10) برخی از دانشگاه های جهان اسلام را نام برده وضعیت آن ها را به طور کلی توضیح دهید. ص 110

11) دانش مسلمین دربرگیرنده ی کدام حوزه ها بوده است؟ ص 110

12) کدام رشته ها در تاریخ اسلام توسعه ی فراوان یافت؟ ص 110

13) تمدن قرون وسطایی مسیحی را با اندیشه ی مسلمانان مقایسه کنید. ص 111

14) موقعیت علمی شخصیت های مقابل را بررسی کنید: الف- ابونصر فارابی          ب- ابوعلی سینا    ص 111

15) برخی از دانشمندان بزرگ اسلامی در رشته های فلسفه و کلام را نام ببرید. ص 111 و 112

16) سخن ملا صدرای شیرازی را در هماهنگی میان دین و تفکر عقلی بنویسید. ص 111

17) اقدامات دانشمندان مسلمان در شاخه ی ریاضی را بنویسید. ص 112

18) شخصیت استثنایی مسلمان در تاریخ ریاضی کیست و چه اقداماتی انجام داده است؟ ص 112

19) سایر ریاضیدانان بزرگ اسلامی و اقدامات آنان را نام ببرید. ص 112

20) وضعیت مسلمانان را درامورمربوط به بهداشت و سلامتی توضیح دهید. ص 112 و 113

21) سوابق محمد بن زکریای رازی را در علم پزشکی بنویسید. ص 113

22) منظور از امیر پزشکان کیست؟ اعتبار علمی کتب وی را بررسی کنید. ص 113

23) نظریات و تحقیقات ابتکاری این سینا در زمینه های مختلف را توضیح دهید. ص 113

24) وضعیت پزشکان مسلمان را در جراحی شرح دهید. ص 114
25) اولین بیمارستان مسلمانان در چه سالی، در کجا و با استفاده از کدام تجربه ساخته شد؟ ص 114
26) وضعیت کلی اولین بیمارستان مسلمین چگونه بود و محل بنای آن چگونه انتخابشد؟ ص 114
27) وضعیت بیمارستان قاهره را توصیف کنید. ص 115

28) دانشمند مسلمان علم گیاه شناسی کیست؟ توضیح دهید. ص 115

29) نظر گوستاو لوبون را درباره ی مؤسس علم شیمی بنویسید. ص 115

30) درباره ی هر یک از دانشمندان زیر مختصری توضیح دهید:

الف- جابر بن حیان                        ب- ابوریحان بیرونی                     ج- ابوسعید سجزی                        ص 115

31) اقدامات مسلمین در ستاره شناسی چه بود و نخستین تأثیر تمدن اسلامی در این رشته مربوط به چیست؟ ص 115

32) کدام تلاش همپای تلاش های علمی، از جلوه های زیبای تمدن اسلامی محسوب می شود؟ ص 115

33) در چه صورت درخت علم و معرفت و اخلاق شکوفا و بارور می گردد؟ ص 116

34) عطش مسلمانان برای دریافت و تبیین معارف قرآن آنان را به چه اقدامی وا می داشت؟ ص 116

35) علم تفسیر چگونه شکل گرفت؟ برخی از مفسران تاریخ اسلام را نام ببرید. ص 116

36) چرا جمع و تدوین حدیث در نزد مسلمانان اهمیت زیادی داشت؟ ص 116

37) بنا به نقل افراد چند نفر از رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم حدیث نقل کرده اند؟ توضیح دهید ص 116

38) اولین تنظیم کننده ی کتاب در جمع احادیث پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم کیست؟ ص 116

39) درباره ی علم حدیث شناسی  و علم فقه توضیح دهید. ص 116 و 117

40) برای به دست آوردن احکام و قوانین از منابع مرتبط یک فقیه باید با در کدام علوم تخصص داشته باشد؟ ص 117

41) تدوین قوانین فردی و اجتماعی توسط فقها چه تأثیری بر نظام زندگی دارد؟ ص 117

42) جرج برنارد شاو، نویسنده ی معروف انگلیسی، درباره ی فقه اسلامی چه می گوید؟ ص 117

43) زندگی سیاسی و روابط اجتماعی پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم بر چه اساسی بنا شده بود و چه آموزشیدر این رابطه به مردم داده بودند؟ ص 118

44) حاکمان اموی و عباسی پس از رحلت پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم چه شیوه ای را در حکومت پیش گرفتند؟ ص 118

45) کدام عوامل باعث شد تا ستمگران برخی ظواهر را مراعات کنند؟ ص 118

46) قیام امام حسین علیه السلام در برابر یزید با کدام هدف و چه تأثیری صورت گرفت؟ ص 118 و 119

47) حاکمان اموی و عباسی با چه مزاحمت هایی و از سوی چه کسانی مواجه بودند؟ ص 119

48) دوران حکومت بنی امیه چگونه به پایان رسید؟ ص 119

49) هدایت اهل بیت پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم در زنده نگه داشتن سیره ی آن حضرت، چه تأثیری بر حاکمان عباسی داشت؟ ص 119

50) مبارزات سیاسی قبل از ظهور اسلام را با مبارزات سیاسی دوره ی اسلامی مقایسه کنید. ص 119

51) اقدامات ننگین حاکمان بنی امیه و بنی عباس را که موجب کاهش استیلای اسلام گردید بیان کنید. ص 119 و 120

52) برخی آثار با برکت تمدن اسلامی را تا قرن هشتم ذکر کنید. ص 120

53) شیوه ی حکومتی امویان و عباسیان به چه چیز منجر شد؟ ص 120

54) دو تهاجم بزرگ بر پیکره ی جهان اسلام در کدام دوران و از کدام نواحی صورت گرفت؟ ص 120

55) تهاجم امپراطوری روم از چه سالی، با چه انگیزه ای  و با هجوم به کدام مناطق آغاز شد؟ ص 120

56) نتیجه ی جنگ های صلیبی رومیان با مسلمین چه بود؟ ص 120

57) کدام ویژگی در حمله ی مغولان به مرکز و شرق جهان اسلام، مانع از تجدید حیات تمدن اسلامی شد؟ ص 120 و  121

58) فرمان چنگیز مغول به نیروهایش در تخریب ایران اسلامی چه بود؟ ص 121

59) سرگذشت تلخ شهرهای سمرقند، خوارزم، بلخ، مرو و نیشابور در حمله ی مغول را توصیف کنید. ص 121 و 122

60) ویرانگری های مغولان به جز در شهرهای مذکور کدام شهرهای دیگر را در بر گرفت؟ ص 122

61) ویژگی دعوت پیامبر صلی الله علیه وأله و سلّم با نزول قرآن از کدام جنبه قابل تأمل است؟ ص 122

62) دومین اثر هنری – ادبی اسلام چیست؟ ص 122

63) محور هنر و ادب تمدن اسلامی چیست؟ ص 122

64) جلوه گاه اصلی انواع گوناگون هنر و ادب در تمدن اسلامی چیست و کدام هنرها در آن ها جلوه کرده است؟ ص 122 و 123

65) جایگاه شعر در تمدن اسلامی چیست؟ ص 123

66) جایگاه شعر فارسی د رجهان امروز را بررسی کنید. ص 123

67) توجه شاعران غزلسرا به عشق حقیقی چگونه در اشعار آنان تجلی کرده است؟ مثال بزنید. ص 123

68) در بنای باشکوه مساجد چگونه می توان تلاقی دین و هنر را مشاهده کرد؟ ص 124

69) در هنر اسلامی به کدام اصول توجه ویژه ای شده است؟ ص 124

70) تاریخچه ی تمدن اسلامی را از آغاز تا افول آن به طور خلاصه بیان کنید. ص 125

71) چه عواملی زمینه ساز افول تمدن اسلامی گردید؟ ص 125

72) امام علی علیه السلام، به فرزندان گرامیش و هر مسلمانی که وصیت نامه ی آن حضرت را می خواند چه سفارشی در مورد قرآن کرده اند؟ ص 127

سؤالات امتیازی از بخش برای مطالعه

73) اهمیت کتاب «قانون» ابن سینا در چیست؟ ص 127

74) تعریف ابن سینا از علم پزشکی چیست؟ 127

75) توصیه ی ابن سینا برای بهداشت و نگه داری تندرستی را بنویسید. ص 127

76) ابن سینا ورزش را چگونه معرفی می کند؟ ص 127 و 128

77) پیشنهاد ابن سینا برای تنوع در ورزش کدام است؟ ص 128

78) نظرات ابن سینا را در خصوص حمام و جنبه های درمانی آن بنویسید. ص 128

79) رواج بحث هایی در رابطه با تغذیه، ورزش و بهداشت در میان مسلمانان نشانه ی چیست؟ ص 128

80) نمونه ای از داستان های تخیلی مسلمانان را توصیف نموده، پیام آن را مشخص کنید. ص 129

81) بارون کارا دووو درباره ی داستان های تخیلی مسلمانان چه نظری دارد؟ ص 129

 

درس نهم                                        نگاهی به تمدن جدید

1 ) سه دوره ی تمدن را در اروپا مشخص کنید. ص 130

2 ) در یک نگاه اجمالی تمدن جدید، دارای چه آثاری بوده است؟ ص 134

3 ) رابطه ی مسلمانان با تمدن جدید چگونه رابطه ای است؟ ص 134

4 ) چه کسانی از نقد و بررسی گریزانند؟ ص 134

5 ) ویژگی مشترک کسانی که از نقد گریزانند چیست؟ ص 134

6 ) پیامدها و نتایج گسترده ی تمدن جدید در یک نگاه کدامند؟ ص135 تا 142

7 ) از دستاوردهای تمدن جدید کدام یک مثبت و کدام یک منفی هستند؟ ص 135 تا 142

8 ) پیامد مثبت تمدن جدید در توجه به علم و تحقیق را بنویسید. ص 135

9 ) موفقیت تمدن جدید در گسترش علم کدام باور غلط را در اذهان ایجاد نمود؟ ص 135

10) برخی توانمندی های انسان را در رابطه با تصرف در طبیعت نام ببرید. ص 135

11) آثار مخرب تصرف در طبیعت را بررسی کنید. ص 135

12) نحوه ی زندگی انسان امروز از نظر رفاهی با انسان های قرون قبل دارای چه تفاوت هایی است؟ ص 136

13) روند رشد آگاهی های مردم از قانون و حقوق را بنویسید. ص 136

14) با وجود افزایش آگاهی مردم نسبت به حقوق، کدام عامل باعث تضییع بعضی حقوق و ایجاد فساد اخلاق گردیده است؟ ص 136

15) آثار منفی تولید انبوه کالا را در امور مادی بنویسید. ص 137

16) آسیب اصلی تولید انبوه کالا چیست؟ ص 137

17) تولید انبوه کالا زمینه ی کدام آسیب را در کشورهای دیگر ایجاد نمود؟ و نتیجه ی آن چه بود؟ ص 137

18) وضعیت کار و سرمایه در دوران قبل از پیدایش صنعت را با دوران پس از آن مقایسه کنید. ص 139

19) عامل اصلی ایجاد فاصله ی طبقاتی در جوامع چیست؟ ص 139

20) تعریف تمدن کنونی از انسان چیست؟ ص 140

21) تعریف تمدن کنونی از انسان دارای کدام نتایج بوده است؟ ص 140

22) وضعیت اقدامات تسلیحاتی و نظامی قدرتمندان در جهان چگونه است؟ ص 142

سؤالات امتیازی از بخش برای مطالعه

23) به طور خلاصه تاریخچه ی تمدن قرون وسطی را بنویسید. ص 131

24) برخی از اعتقادات و آیین های  کلیسا را در قرون وسطی توضیح دهید. ص 131

25) عقاید انحرافی کلیسای قرون وسطی را در رابطه با موارد زیر بنویسید: ص 132

الف- ازدواج و حقوق زن                ب- موضوعات علمی                     ج- زهد و دوری از دنیا

26) آثار مثبت تمدن قرون وسطی کدامند؟ ص 132 و 133

27) تأثیرات منفی تمدن قرون وسطی را ذکر کنید. ص 133

28) تأثیر تمدن اسلامی بر تمدن قرون وسطی چه بود؟ ص 133

29) موضعگیری های کلیسا در برابر نظریات کپرنیک چه بود؟ ص 133

30) ایستادگی کلیسای قرون وسطی در مقابل علوم جدید کدام عقیده ی انحرافی را رواج داد؟ نتیجه ی این اعتقاد چه بود؟ ص 134

31) منظور از دوره ی استعمار چیست؟ برخی از ویژگی های این دوره را توضیح دهید. ص 138

32) مبارزه با استعمار از چه زمانی آغاز شد و نتیجه ی آن چه بود؟ ص 138

33) شیوه ی جدید دولت های غربی برای استعمار کشورها چیست؟ ص 138

34) پایه های اصلی قدرت اقتصادی اروپا چه بود؟ ص 138

35) آمار ثروت در جهان در سال 2005 م. بنویسید؟ ص 139

36) وضعیت بدهکاری کشورهای فقیر و سود بانکی وام های جهانی در سال 2005 م. را بنویسید. ص 139

37) بن بست های تمدن غرب را در موارد زیر بررسی کنید: ص 141

الف- نیهیلیسم(پوچ گرایی)               ب- استفاده ی ایزاری از زنان                      ج- لذت جویی افراطی

38) روند گسترش فساد از غرب به کشورهای ضعیف چگونه است؟ ص 141

39) پروفسور رابرت. اچ. بورگ درباره ی فرهنگ جامعه ی امریکا چه می گوید؟ ص 141 و 142

40) جایگاه خانواده را در تمدن کنونی غرب بررسی کنید. ص 142

41) اندیشه ی «بی توجهی به دنیا» را که توسط کلیسای قرون وسطی تبلیغ می شد، با آموزش های رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم در رابطه با زندگی مقایسه کنید. ص 143

42) تأثیر اسلام بر اروپائیان را در طی جنگ های صلیبیبیبان کنید. ص 144

43) برخی اصطلاحات رایج میان مسلمانان را که در کتاب «خورشید الله بر چهره ی غرب می درخشد» بیان شده بنویسید. ص 144

44) اقدام اروپاییان در آغاز پیشرفت برای فروش کالاهای خود چه بود؟ ص 145

 

درس دهم                                        برنامه ای برای فردا

1 ) ویژگی های تمدنی که در حال حاضر ما در متن آن زندگی می کنیم چیست؟ ص 146

2 ) دو تجربه ی موفق ایران اسلامی در تمدن حاضر کدام است؟ ص 147

3 ) تأثیر دو تجربه ی موفق ایران اسلامی بر جهان امروز چه بوده است؟ ص 147

4 ) موقعیت کنونی ایران اسلامی نسبت به تمدن کنونی چیست؟ ص 147 و 148

5 ) بزرگ ترهای امروز ایران اسلامی نوجوانان کدام نسل هستند؟ و انتظارشان چیست؟ ص 148

6 ) سه هدف بزرگ ایران اسلامی در رابطه با تمدن جهانی چیست؟ ص 148

7 ) آیا این اهداف دست نایافتنی هستند؟ چرا؟ ص 148

8 ) برای رسیدن به اهداف سه گانه در کدام حوزه ها باید فعالیت نمود؟ ص 149 و 150 و 153

9 ) در حوزه ی فردی، انتخاب کدام برنامه ها ضروری است؟ ص 149 و 150

10) شناخت گذشته و مقایسه ی آن با عصر حاضر چگونه ما را راهنمایی می کند؟ 149

11) کدام فضایل اخلاقی موجبات رسیدن به اهداف را فراهم می سازد؟ ص 149

12) پیشرفت های علمی چه تأثیری در تقویت یک ملت دارد؟ ص 150

13) تذکر مقام معظم رهبری در باره ی پیشگامی در علم و فناوری را بنویسید. ص 150

14) آیا حضور فعال در جهان و تأثیر بر آن تنها با اقدامات فردی میسر است؟ توضیح دهید. ص 150

15) با توجه به آیه ی 104 سوره ی آل عمران اولین قدم در حوزه ی دوم اقدامات مربوط به اهداف سه گانه چیست؟ ص 150

16) مهم ترین عامل برای حضور مؤثر در میان افکار عمومی جهان چیست؟ ص 151

17) برخی از عوامل استحکام نظام اسلامی را ذکر کنید. ص 151

18) عبارت «ما می توانیم» کدام حس را در افراد یک ملت ایجاد خواهد کرد؟ نمونه ای را مثال بزنید. ص 151

19) چرا پیام اسلام پیامی برای همه ی مردم تلقی می شود؟ ص 153

20) چه رابطه ای میان  یک پیام و روش تبلیغ آن وجود دارد؟ توضیح دهید. ص 153

21) خداوند کدام روش تبلیغی را به رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم آموزش می دهد؟ ص 153(آیه ی 125 سوره ی نحل)

22) روش های قرآن در مواجهه با مردم و تبلیغ پیام چیست؟ ص 153(تفکر در آیه)

23) روش های تبلیغی قرآن متکی بر چه اموری است؟ و لازمه ی به کارگیری این روش ها چیست؟ ص 153 و 154

24) تفاوت ابزارهای کنونی با ابزارهای زمان رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم چیست؟ ص 154

25) سهل انگاری اهل حق در استفاده ی صحیح از ابزارها چه پیامدهایی دارد؟ نمونه ای برای آن ذکر کنید. ص 154

26) چرا در تبلیغ اسلام باید از نیازهای عمومی آغاز کرد؟ ص 154

27) برخی از نیازهای عمومی را که در تعالیم اسلام به آن ها توجه شده، نام ببرید. ص 154

28) در تبلیغ اسلام در تمدن جدید کدام یک از رسالت های انبیا را باید احیا نمود؟ ص 154

29) مبارزه با ستمگران و برقراری عدالت نیازمند کدام هوشیاری ویژه است؟ ص 155

30) قرآن درباره ی سلطه جویی گروهی از یهودیان و مسیحیان بر مسلمین چه هشداری به رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم داده است؟ ص 455

31) امام خمینی رحمة الله علیه توجه ما را به کدام نکته در خصوص سلطه جویی بیگانگان جلب می نمایند؟ ص 155

32) نگرش واقع بینانه در دعوت به حق و عدالت چیست؟ ص 155 و 156

33) نمونه ی بارز حق ستیزی و زورگوییدر عرصه ی جهانی کدام است؟ ص 157

34) هدایت ملت ها به سوی استقامت و مبارزه ای معقول و عزتمند مستلزم چیست؟ ص 157

35) آیا خداوند هر نوع ارتباطی را با غیر مسلمانان ممنوع ساخته است؟ توضیح دهید. ص 159 و 160

36) رابطه با کدام دسته از غیر مسلمانان از سوی خداوند:            الف- نهی نشده است؟         ب- نهی شده است؟ ص 159 و 160

37) آیا تلاش برای احیا و بازسازی تمدن اسلامی و اصلاح وضع کنونی جهان تنها یک وظیفه و مسؤولیت است؟ ص 162

38) کدام پندار ساده اندیشانه در یکی دو قرن اخیر درباره ی کفایت علم و دانش بشری وجود داشته است؟ ص 162

39) آیا در قرن بیست و یکم بی کفایتی علم در رساندن انسان به سعادت اثبات شده است؟ چگونه؟ ص 162

40) اعتقاد و مسؤولیت مسلمانان در ارتباط با اسلام چیست؟ ص 162

41) در دعای فرج امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف خواسته ی اصلی منتظران چیست؟ ص 163

 

سؤالات امتیازی از بخش برای مطالعه

42) رسول خدا صلی الله علیه وأله و سلّم چگونه خودباوری را در یاران خود تقویت می فرمود؟ نمونه ای از وقایع صدر اسلام را بیان کنید. ص 152

43) سخنان امام خمینی رحمة الله علیه را در لزوم قیام و تحمل سختی ها بنویسید؟ ص 156

44) پیام قاطع حضرت امام رحمة الله علیه به جهان خواران چیست؟ ص 156

45) وجود روحیه ی جهاد و حماسه را در زندگی و سخنان امام خمینی رحمة الله بررسی نمایید؟ ص 157 و 158

46) از نظر امام خمینی رحمة الله علیه جنگ حق و باطل، امروز در چه شکل هایی خود را نشان می دهد؟ ص 158

47) پیام امام خمینی رحمة الله علیه به مبارزان و مجاهدان سراسر جهان چیست؟ ص 158

48) حد و مرز مبارزه ی عقیدتی از نظر امام خمینی رحمة الله علیه کدام است؟ ص 158

49) هشدار امام خمینی رحمة الله علیه به طرفداران امریکا درباره ی شهادت چیست؟ ص 158

50) امام خمینی رحمة الله علیه  درباره ی انتظار جهان خواران و سرمایه داران از رهبران مسلمین چه فرمایشی دارند؟ ص 158 و 159

51) امام خمینی رحمة الله علیه درباره ی نقش جمهوری اسلامی در احیای هویت اسلامی مسلمانان چه فرمایشی دارند؟ ص 159

52) اندیشمندان دلسوز جوامع شرقی و غربی در فکر چاره جویی برای کدام مسأله هستند؟ ص 160

53) محدودیت انسان امروز برای انتخاب شیوه ی زندگی از نظر اندیشمندان دلسوز امروزی چیست؟ ص 160 و 161

54) چگونگی سلطه و انحصار فرهنگ سازی جهانی را به دست قدرتمندان توصیح دهید. ص 161

55) قدرت های تبلیغی چگونه نیازآفرینی می کنند؟ ص 161

56) چرا ارائه ی مد روز و سلیقه سازس کاری ناپسند تلقی می شود؟ ص 161

57) پیامد ایجاد تنوع و رنگارنگی در ظواهر زندگی چیست؟ ص 161 و 162