(( یا ایها الذین ء امنوا استجیبوا لله و للرسول اذا دعاکم لما یحییکم  ))

        انواع حیات

1-  حیات گیاهی ( ان الله یحیی الارض بعد موتها ) ( حدید 17 ) خداوند زمین را زنده می کند .

2- حیات حیوانی ( لمحیی الموتی ) 3 خداوند مردگان را زنده می کند .

3  حیات فکری ( من کان میتا فاحییناه ) 4  آن که مرده بود و زنده اش کردیم .

      4  - حیات ابدی ( قدمت لحیاتی ) کاش برای زندگی ام چیزی از پیش فرستاده بودم

 


درس 2

قال فمن ربکما یا موسی . قال ربنا الذی اعطی کل شی ء خلقه ثم هدی

پیام ها :

 1-    آنچه مورد ادعا است ، ربوبیت خداوند است ، نه خالقیت . ( من ربکما )

2-    روحیه ی استکبار و غرور طاغوتی حتی در گفتار و شیوه ی سؤال نیز مشهود است . به جای اینکه بپرسد
(( من ربی )) گفت : ( من ربکما ).

3-    ما از خداوند طلبی نداریم ، هر چه هست عطای اوست . ( اعطی کل شی ء )

4-    خداوند یکتا ، هم می آفریند و هم با هدایت تکوینی اداره می کند . ( اعطی کل شی ء خلقه ثم هدی ) (آری او پس از آفرینش ، راه ادامه ی زندگی و کمال را نیز در آنان قرار داده است (‌ثم هدی )

5-    خداوند به هر موجودی ، آفرینش کامل و ویژگی هایی متناسب با او عطا کرده است ( خلقه )

6-     لازمه ربوبیت الهی ، هدایت اوست . ( ربنا ... ثم هدی )

7-    ربوبیت ، حق کسی است که آفریدگار است . ( ربنا الذی اعطی کل شی ء خلقه )

8-    همه موجودات ، مشمول هدایت الهی هستند ، تمام قوانین حاکم بر هستی و غرایز موجود در انسان ها و حیوانات ، از هدایت الهی است . (‌خلقه ثم هدی ) 6

سبح اسم ربک الا علی ،  الذی خلق فسوی والذی قدر فهدی

1-خدا فقط خالق نیست بلکه نظام بخش هم است

2-ظرفیت و هدایت موجودات دلیل بر هدفمندی آفرینش است

3-خدا آفرید سامان داد و هدایت کرد و منظور هدایت عامه است

4- تعبیر به اعلی ، این حقیقت را بیان می کند که او از هر چیز و هر کس و هر تصور و گمان و خیال و هر گونه شرک جلی و خفی برتر و بالاتر است

5-( الذی خلق فسوی ) تدبیر الهی را توصیف و ربوبیت مطلقه او را اثبات می کند .

6- منظور از تقدیر ، همان اندازه گیری ذات و اجزاء و تعیین برنامه های حرکت به سوی اهدافی است که موجودات به خاطر آن آفریده شده اند و منظور از هدایت همان هدایت تکوینی است که موجود را به سوی آنچه برایش مقدر شده حــرکــــــــت میدهد

 

والله اخرجکم من بطون امهاتکم لا تعلمون شیئا و جعل لکم السمع و الابصار و الافئده لعلکم تشکرون

1-    تولد از مادر ، به اراده ی الهی است . (‌الله اخرجکم من بطون امها تکم )

2-    یاد نقص ها و کمبودها و فقدان های گذشته ، روحیه ی شکر را در انسان بارور می کند . (‌لا تعلمون شیئا ...لعلکم تشکرون ) .

3-    حکمت و سنت خداوند آن است که هر کاری از راه وسیله اش انجام شود . ابزار علم ، چشم و گوش و دل است . ( جعل لکم السمع ...)

4-    کارآیی گوش قبل از چشم است . ( گوش در شکم ما در هم می شنود ، ولی چشم بعد از تولد ، تا مدتی بسته است . شاید به همین دلیل در آیه نام گوش قبل از چشم برده شده است . (‌جعل لکم السمع و الابصار)

5-    تشکر از هو نعمت ، بکارگیری صحیح آن است . زیرا قرآن از گروهی انتقاد می کند که چشم دارند ولی حقایق را نمی بینند ، گوش دارند ولی حاضر به شنیدن حق نیستند . (‌جعل لکم السمع و الابصار...لعلکم تشکرون )

6-     شکر واقعی نعمت چشم و گوش ، تحصیل علم است : زیرا آیه ابتدا می فرماید : شما نمی دانستید ، من به شما چشم و گوش دادم تا شکر کنید ، یعنی علم بیاموزید . ( جعل لکم السمع و الابصار... لعلکم تشکرون .

و لا تقف ما لیس لک به علم

1-    زندگی باید براساس علم و اطلاعات صحیح و منطق و بصیرت باشد ( لا تقف مالیس لک به علم )

2-    بازار شایعات را داغ نکنیم و با نقل شنیده های بی اساس ، آبرو و حقوق افراد را از بین نبریم . ( لاتقف...)

3-  قرآن بساط ساحران ، کاهنان و پیش گویان را که مردم ساده لوح را دور خود جمع می کنند ، بر هم   می زند( لا تقف ما لیس لک به علم ) .

4-    راه شناخت ، تنها حس نیست ، دل نیز یکی از راههای شناخت است . (‌السمع و البصر و الفوءاد )

5-    در قیامت ، از باطن وینات هم بازخواست می شود ( الفوءاد )

6-     ایمان به قیامت و حسابرسی خداوند ، عامل پیدایش تقواست . ( کل اولئک کان مسئولا )

7-    بهره برداری صحیح نکردن از جسم و امکانات ، مواخذه خواهد داشت ( کل اولئک کان مسئولا)1

انا انزلنا علیک الکتاب للناس بالحق فمن اهتدی فلنفسه و من ضل فانما یضل علیها و ما انت علیهم بوکیل2

-    قرآن در زمان پیامبر به صورت کتاب بوده است ( انزلنا علیک الکتاب )

2-    نزول کتاب برای همه مردم است . ( للناس )

3-    هم مطالب قرآن سراپا حق است و هیچ گونه تحریف و باطلی در آن راه نیافته است و هم نزول چنین کتابی لازم و سزاوار حق است . ( بالحق )

4-    انسان در انتخاب راه آزاد است . ( من اهتدی – من ضل )

5-    خدا و رسول به ایمان ما نیازی ندارند . ( فمن اهتدی فلنفسه ...)

6-     وظیفه ی پیامبر ابلاغ است ، نه اجبار . ( حتی انبیا حق تحمیل عقیده ندارند ) . ( و ما انت علیهم بوکیل)

7-    هدایت واقعی و کامل تنها در سایه کتاب آسمانی است . (‌انا انزلنا علیک الکتاب ...فمن اهتدی )

8-    خداوند پیامبرش را در برابر سرسختی کفار ، دلداری و تسلی می دهد . ( و ما انت علیهم بوکیل )

رسلا مبشرین و منذرین لئلایکون للناس علی الله حجه بعد الرسل و کان الله عزیزا حکیما

1-    شیوه تبلیغ انبیا بر دو محوربیم  و امید استوار است ( مبشرین و منذرین )

2-    فلسفه ی بعثت پیامبران ، اتمام حجت خدا بر مردم است ، تا نگویند : رهبر و راهنما نداشتیم و نمی دانستیم . ( لئلایکون للناس علی الله حجه بعد الرسل )

3-    انبیاء از نظر صفات شخصی و جسمی ، و سوابق زندگی و موقعیت اجتماعی ، سیاسی و خانوادگی ، و نیز از جهت داشتن معجزه ، بیان صریح و برخورداری از امدادهای غیبی ، باید در مرحله ای باشند که کسی نتواند در هیچ زمینه ای بهانه ای بر آنان بگیرد . ( لئلایکون للناس علی الله حجه بعد الرسل

4-    چون خداوند عزیز و حکیم است ، هیچ کس حجتی بر او ندارد . (‌عزیزا حکیما )

درس 3

شرع لکم من الدین ما وصی به نوحا والذی اوحینا الیک و ما وصینا به ابراهیم و موسی و عیسی ان اقیموا الدین ولا تتفرقوا فیه کبرعلی المشرکین ماتدعوهم الیه الله یجبتی الیه من یشاء و یهدی الیه من ینیب. 2

-    خداوند بر اساس علم بی پایان خود ، شریعت ها را برای مردم قرار داد . ( انه بکل شی ء علم شرع لکم ...)

2-    دین و شریعت در راستای منافع انسان است . ( شرع لکم )

3-    نوح ، اولین پیامبری است که دارای شریعت جامع بوده است . ( شرع لکم من الدین ما وصی به نوحا ).

4-    اسلام دین جامع است و تعالیم همه پیامبران پیشین را در بر دارد . ( ما وصی به نوحا ... و ما وصینا به ابراهیم و موسی و عیسی )

5-    وحدت واقعی در سایه دین الهی امکان دارد . (اقیموا الدین و لا تتفرقوا )

6-     مانع اقامه دین و اجرای احکام آن ، اختلافات دینی است . (‌اقیمو الدین و لا تتفرقوا )

7-    وحدت مومنان برای مشرکان سخت است . ( لا تتفرقوا ....کبر علی المشرکین ).

8-    مشرکان را به حق دعوت کنید گرچه برایشان سنگین است . (کبر علی المشرکین ما تدعوهم الیه )

9-    نبوت ، منصبی الهی است و خداوند افرادی را که لایق می داند بر می گزیند . ( یجتبی الیه )

10-    خداوند ، انبیاء را قبل از آنکه رهبر مردم شوند برای بندگی خویش بر می گزیند ( الله یجتبی الیه )

11-    انسان با اعمال خویش زمینه دریافت الطاف الهی را به وجود می آورد ( یهدی الیه من ینیب )

و قالو کونوا هودا اونصاری تهتدوا قل بل مله ابراهیم حنیفا و ما کان من المشرکین

1-  انحصار طلبی بی جا ، ممنوع است . یهود و نصاری بدون داشتن دلیل ، هر کدام هدایت را تنها در آئین خود می دانند . ( کونوا هودا او نصاری تهتدوا )

2-    نام و عنوان مهم نیست ، ایمان و عمل اهمیت دارد . یهودی یا نصرانی یک لقب بیش نیست ، آنچه ارزشمند است ، توحید و یکتا پرستی است . ( بل مله ابراهیم حنیفا )

3-    به تبلیغات سوء دیگران پاسخ دهید . ( قالو ...قل )

4-    ابراهیم (ع) هیچگاه از مشرکان نبوده است ، در حالی که یهود و نصاری گرفتار شرک شده اند ( و ما کان من المشرکین )

قالو ءامنا بالله و ما انزل الینا و ما انزل الی ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و الاسباط و ما اوتی موسی و عیسی و ما اوتی النبیدن من ربهم لا نفرق بین احد منهم و نحن له مسلمون 3

1 -    ایمان به همه ی انبیا و کتاب های آسمانی لازم است . ( آمنابالله و ما انزل ...) کفر به بعضی از انبیا ، کفر به همه آنهاست . مسلمان واقعی کسی است که به تمام انبیای الهی ایمان داشته باشد .

2-    ما آنچه بر موسی و عیسی (ع) نازل شده ایمان داریم ، نه آنچه امروز به نام تورات و انجیل وجود دارد ، ( و ما اوتی موسی و عیسی )

3-    تسلیم عملی ، در کنار ایمان قلبی لازم است . ( آمنا بالله ... نحن له مسلمون ) 1

 

ان الدین عند الله الاسلام ، و ما اختلف الذین اوتو الکتاب الامن بعد ما جاء هم العلم بغیا بینهم و من یکفر بآیات الله فان الله سریع الحساب

1-ایمان به یگانگی ، عدالت،عزت و حکمت خداوند زمینه تسلیم شدن انسان است . ( ان الدین عند الله الاسلام).

2-    لازمه تسلیم بودن در برابر خداوند ، پذیرش اسلام به عنوان آخرین دین الهی است . ( ان الدین عندالله الا سلام )

3-    تجاور از مرزهای حق ، سبب بروز اختلاف است . (و ما اختلف الذین ... بغیا ) .

4-    سرچشمه ی بسیاری از اختلافات مذهبی ، حسادت ها و ظلم هاست ، نه جهل و بی خبری . ( من بعد ما جآء هم العلم )

5-    حسد زمینه ی کفر است ( بغیا ... و من کفر )

6-     کتاب و علم ، به تنهایی سبب نجات نمی گردند . ( اوتوالکتاب ، جآئهم العلم ، من یکفر )

7-    کسانی که آگاهانه ایجاد اختلاف می کنند ، بزودی سیلی می خورند (‌سریع الحساب )1

و ما ارسلنا من رسول الا بلسان قومه

1-    پیامبران ، با فرهنگ و زبان مردم زمان خود آشنا بوده و طبق فهم آنان تبلیغ می کردند . ( بلسان قومه )

2-    خداوند با مردم اتمام حجت می کند . ( بلسان قومه لیبین لهم )

3-    رابطه ی رهبران دینی با مردم ، عاطفی ، صمیمی و مستقیم است . ( بلسان قومه )

4-    تبلیغ باید با شیوه ای ساده و صریح و روشن ، و برای عموم قابل فهم باشد . ( بلسان قومه )

ما کان محمد ابا احد من رجالکم و لکن رسول الله و خاتم النبیین و کان الله بکل شی ء علیما .

1-    حکم مادری همسران پیامبر برای مردم ( که در آیه 6 مطرح شد ) 1 دلیل حکم پدری آن حضرت نیست .    ( ماکان محمد ابا احد ... )

2-    خاتمیت پیامبر اسلام ، براساس علم و حکمت الهی است . ( خاتم النبیین – الله بکل شی ء علیما

درس 4

و ان کنتم فی ریب مما نزلنا علی عبدنا خاتوا بسوره من مثله و ادعوا شهدآء کم من دون الله ان کنتم صادقین

1-- باید از فکر و دل افراد شک زدایی صورت گیرد مخصوصا در مسائل اعتقادی . ( ان کنتم فی ریب )

2- شرط دریافت وحی ، بندگی خداست ( نزلنا علی عبدنا )

3- قرآن کتاب استدلال و احتجاج است و راهی برای وسوسه و شک باقی نمی گذارد ( فاتوا بسوره )

4- انبیا باید معجزه داشته باشند و قرآن معجزه ی رسول اکرم ( ص ) است (‌فاتوا بسوره من مثله )

5- دین جاوید ، معجزه ی جاوید می خواهد تا هر انسانی در هر زمان و مکانی ، اگر دچار تردید و شک شد ، بتواند خود آزمایش کند . ( فاتوا بسوره من مثله )

6- بر حقانیت قرآن به قدری یقین داریم که اگر مخالفان ، یک سوره مثل قرآن نیز آوردند به جای تمام قرآن
می پذیریم . ( بسورﺓ )

7- بهترین قاضی و داور ، وجدان است . خداوند وجدان مخالفان را داور قرار داده است . (و ادعوا شهداءکم)

فان لم تفعلوا و لن تفعلوا فاتقوا النار التی و قودها الناس و الحجاره اعدت للکافرین2

1- یقین به حقانیت راه و هدف ، یکی از اصول رهبری است . (‌ولن تفعلوا )

2- اکنون که احساس عجز و ناتوانی کردید ، تسلیم حق شوید ، ( ولن تفعلو فاتقوا )

3- انسان جمود و کافر، هم ردیف سنگ است . ( الناس و الحجارﺓ  )

 

4- خباثت های درونی انسان گناهکار ، در قیامت تجسم یافته و آتش گیرانه می شود . ( و قودها الناس )

5- کفر و لجاجت ، انسان شایسته ی خلیفه اللهی را ، به هیزم دوزخ تبدیل می کند. ( و قودها الناس ).

6- رهایی از آتش دوزخ ، در گرو ایمان به قرآن و تصدیق پیام اسلام است . (... اعدت للکلفرین )

 

درس 5

کذلک ارسلناک فی امه قد خلت من قبلها امم لتتلو علیهم الذی اوحینا الیک و هم یکفرون بالرحمان . قل هو ربی لا اله الا هو توکلت و الیه متاب

1-    بعثت انبیاء سنت الهی و بر اساس لطف و رحمت اوست . (کذلک ....بالرحمن )

2-    توجه به تاریخ هر قوم ، برای تبلیغ و تربیتشان لازم است . (قد خلت من قبلها )

3-    وظیفه پیامبران تلاوت وحی الهی بر مردم است .( لتتلوا )

4-    در برابر کفار مقاومت و از عقیده خود دفاع کنید . ( یکفرون بالرحمن ، قل هو ربی )

5-    توکل بر خدا ، عامل مقاومت در برابر کفار است . ( قل هو ربی علیه توکلت )

6-     دلایل ایمان ما به خداوند ، ربوبیت او ( ربی ) یگانگی او (‌لا اله الا هو ) ، پناهگاهی او ( علیه توکلت ) ، و بازگشت ما به سوی او (‌الیه متاب ) می باشد

لقد من الله علی المومنین اذ بعث فهیم رسولا من انفسهم یتلوا علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه و ان کانوا من قبل لفی ضلال مبین

-    بعثت انبیاء بزرگترین هدیه ی آسمانی و نعمت الهی است ( نور من الله )

2-    گرچه بعثت برای همه مردم است ، ولی تنها مومنان شکرگزار این نعمت هستند و از نور هدایت بهره         می گیرند . ( لقد من الله علی المومنین )

3-    انبیا ، مردمی بودند . ( من انفسهم ) .

4-    تلاوت آیات قرآن ، وسیله ی تزکیه و تعلیم است . ( یتلوا.... یزکیهم و یعلمهم )

5-    تزکیه بر تعلیم مقدم است . ( یزکیهم و یعلمهم )

6-     تزکیه و تعلیم در راس برنامه های انبیاست ( یزکیهم و یعلمهم )

7-    رشد و خودسازی باید در سایه ی مکتب انبیا و آیات الهی باشد . (‌ریاضت ها و رهبانیت هایی که سرچشمه اش آیات الهی و معلمش انبیا نباشند ، خود یک انحراف است ) . ( یتلو اعلیهم آیاته ویزکیهم )

8-    برای شناخت بهتر نعمت بعثت انبیا ، به تاریخ مردمان قبل از آنان باید مراجعه کرد . ( ان کانوا من قبل لفی ظلال مبین )

9-    در محیط های گناه آلود و گمراه نیز می توان کار کرد . (‌یزکیهم و یعلمهم ... و ان کانوا من قبل لفی ضلال مببین )

10-    در مکتب انبیا ، پرورش روحی و آموزش فکری ، در کنار بینش و بصیرت مطرح است . ‌(‌یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه )

قل اطیعوا الله و الرسول فان تولوا فان الله لایحب الکافرین

بگو : خدا و رسول را اطاعت کنید . پس اگر سرپیچی کردند ، (‌بدانید که )‌همانا خداوند کافران را دوست نمی دارد.

1-    رفتار و گفتار و کردار پیامبر (ص) حجت است ، زیرا اطاعت از پیامبر در کنار طاعت خداست . (‌اطیعوا الله و الرسول ).

2-    محبوب شدن یا منفور شدن در نزد پروردگار ، به دست خودماست .(‌فان تولوا فان الله لا یحب الکافرین )

3-    سرپیچی از فرمان پیامبر (ص) ، برابر با کفر است . ( ان الله لا یحب الکافرین )

و ما کان لمومن و لا مومنه اذا قضی الله و رسوله ، امرا ان یکون لهم الخیره من امرهم و من یعص الله و رسوله فقد ضل ضلا لا مبینا 5

 

هیچ مرد و زن با ایمانی حق ندارند هنگامی که خدا و رسولش امری را مقرر کنند ، از سوی خود امر دیگری را اختیار کنند و هر کس خدا و رسولش را نافرمانی نماید . پس بدون شک به گمراهی آشکار گرفتار شده است .

-    سن و سواد و نژاد و قدرت و ثروت و قبیله و طرفدار و سازمان ها بین المللی ، هیچ کدام سبب ایجاد حق در برابر قانون الهی نمی شود . ( ما کان لمومن و لا مومنه )

2-    نشانه ی ایمان ، تعبد در برابر خدا و رسول است . (‌ما کان لمومن و لا مومنه )

3-    در تسلیم و تعبد ، زن و مرد تفاوتی ندارند ( لمومن و لا مومنه )

4-    هر کس در برابر قانون خدا و سنت پیامبر ، قانونی بیاورد . در ایمان خود شک کند ( ما کان لمومن  لا مومنه )

5-    دستورات پیامبر اکرم (ص) همچون دستورات خداوند واجب الاجرا است . ( اذا قضی الله و رسوله )

6-     خدا و رسول بر امور مردم ولایت کامل دارند . ( قضی الله و رسوله امرا )

7-    اجتهاد در برابر نص ، ممنوع است . ( آن جا که حکم الهی روشن است ، هیچ کس حق اظهار نظر ندارد ) .
( ما کان لهم الخیرۃ )

8-    آزادی انسان در چار چوب قوانین الهی است . ( ما کان – لهم الخیرۃ )

9-    عقل باید تابع وحی و سلیقه باید تابع وظیفه باشد . (‌ما کان – لهم الخیرۃ )

10-    هر انتخاب و نظریه ای که مخالف قانون و قضاوت خدا و رسول باشد ، معصیت و انحراف آشکار است . ( و من یعص الله .... ضلا لا مبینا )

الا ان اولیآء الله لا خوف علیهم و لا هم یحزنون

1-آگاه باشید که قطعا برای اولیای خدا ، نه ترسی است و نه اندوهگین می شوند

-    کسی که ولی خدا باشد ، خدا هم ولی اوست . ( ان اولیاء الله لا خوف علیهم )

2-    کسی که خوف الهی داشته باشد ، خوفی دیگر نخواهد داشت . ( ان اولیاء الله لا خوف علیهم ) ( آن را که حساب پاک است از محاسبه چه باک است )

3-    اولیای خدا ، آینده ای روشن و بدون بیم و اندوه دارند . ( ان اولیاء الله لا خوف علیهم و لا هم یحزنون )

درس 6

یا ایها الذین ء‌ امنوا اطیعوا الله الرسول و اولی الامرمنکم فان تنازعتم فی شی ء فرد و ۀ الی الله و الرسول ان کنتم تومنون بالله و الیوم الآخر ذلک خیر و احسن تاویلا

 

ای کسانی که ایمان آورده اید خدا را اطاعت کنید و از رسول و اولی الامر خود ( جانشینان پیامبر ) اطاعت کنید . پس اگر درباره چیزی نزاع کردید آن را به حکم خدا و پیامبر ارجاع دهید ، اگر به خدا و قیامت ایمان دارید . این (‌رجوع به قرآن و سنت برای حل اختلاف )‌ بهتر و پایانش نیکوتر است

1-    مردم باید نظام اسلامی را بپذیرند و از رهبران الهی آن در قول و عمل پشتیبانی کنند . ( اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم )

2-    اسلام مکتبی است که عقاید و سیاستش به هم آمیخته است . اطاعت از رسول و اولی الامر که امری سیاسی است ، به ایمان به خدا و قیامت که امری اعتقادی است ، آمیخته است . (‌اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر )

3-    سلسله مراتب در اطاعت باید حفظ شود . ( الله ، الرسول ، اولی الامر )

4-    اولی الامر باید همچون پیامبر معصوم باشند ، تا اطاعت از آنها در ردیف اطاعت پیامبر ، بی چون و چرا باشد . ( اطیعوا الرسول و اولی الامر ) .

5-    اطاعت از حاکمی واجب است که مومن و از خود مردم با ایمان باشد . ( اطیعوا .... منکم )

6-     نام اولی الامر در کنار نام خدا و رسول ، همراه با اطاعت مطلق ، نشان آن است که مسئول حکومت و نظام اسلامی باید از قداست و الایی برخوردار باشد . (‌اطیعوا الرسول و اولی الامر )

7-    نشانهی ایمان واقعی ، مراجعه به خدا و رسول ، هنگام تنازع و بالا گرفتن درگیری هاست و اطاعت در شرایط عادی کار مهمی نیست . ( فان تنازعتم )‌

8-    یکی از وظایف حکومت اسلامی ایجاد وحدت و حل تنازعات است . ( ان تنازعتم )

9-    دین کامل باید برای همه اختلاف ها ، راه حل داشته باشد . (‌فی شی ء فردوه الی الله و الرسول )

10-    پذیرش فرمان از حکومت های غیر الهی و طاغوت ، حرام است . ( فردوه الی الله و رسوله )

11-    اگر همه ی فرقه ها ، قرآن و سنت را مرجع بدانند ، اختلاف ها حل شده ، وحدت و یکپارچگی حاکم       می شود . ( فردوه الی الله و الرسول )

12-    مخالفان با احکام خدا و رسول و رهبران الهی ، باید در ایمان خود شک کنند . ( ان کنتم تومنون )

13-    برنامه عملی اسلام بر اساس برنامه اعتقادی آن است . ( اطیعوا... ان کنتم تومنون ) به عبارت دیگر ایمان به خدا و قیامت ، پشتوانه ی اجرایی احکام اسلام و مایه ی پرهیز از نافرمانی خدا و رسول است .

14-    دور اندیشی و رعایت مصالح دراز مدت ، میزان ارزش است . (‌احسن تاویلا )

الم تر الی الذین یزعمون انهم ء امنوا بمآ انزل الیک و ما انزل من قبلک یریدون ان یتحاکموا الی الطاغوت و قد امرو ان یکفروا به و یرید الشیطان ان یضلهم بعیدا آیا کسانی را که می پندارند به آنچه بر تو و آنچه ( بر پیامبران ) پیش از تو نازل شده است ، ایمان آورده اند نمی بینی که می خواهند داوری را نزد طاغوت ( و حکام باطل ) ببرند . در حالی که مامورند به طاغوت ، کفر ورزند . و شیطان می خواهد آنان را گمراه کند ، گمراهی دور و درازی

1-    ایمان بدون تبری از طاغوت ، ایمان نیست ، خیال ایمان است.( یزعمون انهم امنوا ...یتحاکموا الی الطاغوت ).

2-    ادیان ، هدف و ماهیت مشترک دارند و ایمان به دستورات همه ی انبیا لازم است (‌انزل الیک و ما انزل من قبلک )

3-    سازش با طاغوت ، حرام است . ( امروا ان یکفرو ابه )

4-    ابتدا راه حق را نشان دهید . سپس راه باطل را نفی کنید . ( فردوه الی الله و الرسول .... یریدون ان یتحاکموا الی الطاغوت ).

5-    حتی فکر و اراده مراجعه به طاغوت مورد انتقاد است . (‌یریدون ان یتحاکمو الی الطاغوت )

6-     موفقیت شیطان ، در سایه ی اطاعت مردم از طاغوت هاست . (‌یتحاکموا الی الطاغوت ... یرید الشیطان ان یضلهم )

7-    منافق ، طاغوت و شیطان در یک خط و در برابر پیامبرانند ، ( الذین یزعمون ....یتحاکموا الی الطاغوت ....یرید الشیطان )

8-    کفر به طاغوت و حرام بودن مراجعه به دادگاههای طاغوتی ، فرمان همه ادیان آسمانی است . ( الم تر ....انزل الیک و ما انزل من قبلک ....یتحاکموا الی الطاغوت )

9-    در حل اختلافات داخلی ، سراغ بیگانگان رفتن ، خواست شیطان و ممنوع است . ( یرید الشیطان )

10-    منافقان ، تحت اراده ی شیطانند و طاغوت ها دام ها و ابزار کار شیطانند . ( یرید الشیطان ان یضلهم )

11-    نتیجه مراجعه به طاغوت سقوط به دره هولناک است ( ضلالا بعیدا" )

انما ولیکم الله و رسوله والذین آمنوا الذین یقیمون الصلوه و یؤتون الزکوه و هم راکعون

ولی و سرپرست شما ، تنها خداوند و پیامبرش و مومنانی هستند که نماز را بر پا می دارند و در حال رکوع زکوه می دهند .

1-   از اینکه به جای (( اولیائکم ))‌ (( ولیکم ))‌ آمده ممکن است استفاده شود که روح ولایت پیامبر و علی (ع) شعاع ولایت الهی است . (ولیکم )

2-   معمولا در قرآن نماز و زکات در کنار هم مطرح شده است . ولی در این آیه ، هر دو به هم آمیخته اند (‌دادن زکات در حال نماز ) ( الذین یقیمون الصلوه و هم راکعون)

3-    کسانی که اهل نماز و زکات نیستند ، حق ولایت بر مردم را ندارد . ( انما ولیکم الله و ... ) ( انما ، نشانه ی انحصار ولایت در افراد خاص است . )

4-    برای توجه به محرومان ، نماز هم مانع نیست ، ( یوتون الزکوه و هم راکعون ) (‌آری ، فقیر نباید از جمع مسلمانان دست خالی برگردد )

5-    ولایت از آن کسانی است که نسبت به اقامه نماز و پرداخت زکات پایدار باشد . ( یقیمون الصلوه و یوتون الزکوه) ( یقیمون و یوتون نشانه دوام است )

6-     هر گونه ولایت ، حکومت و سرپرستی که از طریق خدا و رسول و امام نباشد باطل است . (‌انما و لیکم الله )
( کلمه انما علامت حصر است

انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهر کم تطهیرا

همانا خداوند اراده کرده است که پلیدی (‌گناه ) را از شما اهل بیت ( پیامبر) دور کند و کاملا شما را پاک سازد.

1-اهل بیت پیامبرفقط حضرت فاطمه و امام علی و امام  حسن وامام  حسین علیهم اسلام هستند

2- اهل بیت معصومند از خطا واشتباه

3-ولایت بعد از پیامبر به امامان می رسد

4-منظور از رجس همه گناهان هستند چون با  ال آمده است و الرجس یعنی کل پلیدیها

یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربمک و ان لم تفعل فما بلغت رسالته ، و الله یعصمک من الناس ان الله لا یهدی القوم الکافرین

ای پیامبر ، آنچه را از سوی پروردگارت به تو نازل شده است ( در مورد ولایت و جانشینی حضرت علی ) اعلام کن و اگر چنین کنی ، رسالت الهی را نرسانده ای و ( بدان که )‌خداوند تو را از (شر ) مردم ( و کسانی که تحمل شنیدن این پیام مهم را ندارند )‌حفظ می کند . همانا خداوند گروه کافران را هدایت نمی کند . )

-    نوع خطاب باید با نوع هدف ، هماهنگ باشد . چون هدف ، رسالت و پیام رسانی است ، خطاب هم ( یا ایها الرسول ) است .

2-    انتخاب رهبر اسلامی ( امام معصوم ) باید از سوی خداوند باشد . ( بلغ ما انزل الیک )

3-    گاهی ابلاغ پیام الهی باید در حضور مردم و مراسم عمومی و با بیعت گرفتن باشد ، ابلاغ ولایت با سخن گفتن کافی نیست ، بلکه باید با عمل باشد . ( و ان لم تفعل ) به جای ( ان لم تبلغ )

4-    احکام و پیام های الهی ، همه در یک سطح نیست ، گاهی کتمان یک حقیقت ، با کتمان تمام حقایق برابر است . (‌و ان لم تفعل فما بلغت رسالته )

5-    اگر رهبری صحیح نباشد ، مکتب نابود و امت گمراه می شود ( فما بلغت رسالته )‌

6-     رکن اصلی اسلام ، امامت و حکومت است . ( و ان لم تفعل فما بلغت رسالته )

7-    انکار ولایت ، نوعی کفر است . (‌ان الله لا یهدی القوم الکافرین )

8-    عنصر زمان و مکان ، دو اصل مهم در تبلیغ است . ( با توجه به اینکه این آیه در هجدهم ذی الحجه و در محل جدا شدن کاروان های حج نازل شد